God en elkaar liefhebben (7) - door te volgen

Samen Jezus volgen betekent God en elkaar liefhebben. Deze ene opdracht doen we door te vieren, te volgen en te vertellen. Vandaag een toelichting op het tweede werkwoord: volgen. Als vieren gericht is om God en elkaar te vertellen wat het script is, in Gods verhaal stappen is, dan is volgen leven volgens het script van het Koninkrijk. 


Jezus volgen omvat “het oude” elkaar en de ander liefhebben, maar het is meer. Jezus volgen omvat ons hele leven, zondag, maandag tot en met vrijdag en zaterdag. Jezus volgen heeft met ons werk, onze werkhouding, met school en onze leerhouding te maken. Jezus volgen heeft te maken met onze vriendschappen, onze huwelijken, onze buren. Volgen heeft te maken met ons uitgavepatroon en ons inkomstenpatroon. 


Dit werkwoord volgen zorgt er dus voor dat we niet vervallen in de dichotomie heilig en profaan. Een risico wat wel levensgroot aanwezig is bij de drieslag God, elkaar en de naaste volgen. Tegelijkertijd laat dit werkwoord zien dat de uitdaging enorm is: want hoe volgen we Jezus in de 21e eeuw? Met alle vragen rondom multiculturaliteit, relaties, milieu, individualisme en vrijblijvendheid, economie, enzovoorts. Zoveel vragen. De vinger komt zo op de goede plek te liggen. Dat kan beangstigend zijn, maar dat liever dan de struisvogel die zich terugtrekt op het veilige kerkelijke terrein van verkondiging, pastoraat en diakonaat en de rest van het leven overlaat aan de willekeur.


Hoe kort deze blog dus ook is, volgen levensomvattend.

God en elkaar liefhebben (6) - door te vieren

Samen Jezus volgen betekent God en elkaar liefhebben. Deze ene opdracht doen we door te vieren, te volgen en te vertellen. Vandaag een toelichting op het eerste werkwoord: vieren. 


Vieren is doop en avondmaal, bijbellezen, lofprijzing, bijbelstudie, enzovoorts (nb: klik hier voor deel 1 van deze serie).

Vieren is alles wat primair erop gericht is te vieren dat Jezus Heer is.

Vieren is alles wat ons laat beseffen dat we deel uitmaken van Gods verhaal. Alles wat ons het script van Gods Koninkrijk laat ontdekken. Alles wat ons helpt ontdekken dat we onderdeel zijn van Gods symfonie in vijf, of zo je wilt zes delen: schepping, zondeval, Abraham en Israël, (de intertestamentaire periode,) Jezus, de kerk. Wij zijn door Jezus opgenomen in een verhaal dat is begonnen met de schepping van hemel en aarde en uitloopt op een nieuwe hemel en aarde, de plaats waar God mensen en volken uitnodigt bij hem aan tafel, met Jezus als gastheer.

Ik kies voor het woord vieren, omdat de bijbel een goed verhaal vertelt. In verdriet treuren wij, maar niet als mensen zonder hoop.


Ik kies ook voor het woord verhaal. Voor sommige mensen besmet met de connotatie dat verhaal betekent, dat het niet echt gebeurd is. Maar ik vind, dat we ons het goede niet moeten laten ontnemen. Voor wie moeite met het woord heeft, lees deze blog-entry of kijk in de literatuur hieronder. Verhaal staat niet tegenover waarheid of echt gebeurd. Verhaal staat tegenover tijdloze propositie. De narratieve benadering van de werkelijkheid staat tegenover een beschrijving die uitgaat van een eeuwige, onveranderlijke werkelijkheid.


Doop en avondmaal zijn handelingen die ons heel bewust in Gods verhaal introduceren.

Tom Wright heeft me geleerd, dat bijbellezen ook lofprijzing is. Bijbelstudie en bijbellezen zijn niet alleen bedoeld voor mij om er wat uit te halen. Ze zijn ook gericht op God. Ze zijn als de mooie verhalen die mensen ophalen op een jubileum. Natuurlijk kent de jubilaris de verhalen. Maar het ophalen van herinneringen verhoogt juist de feestvreugde. Juist daarmee laat je zien hoe zeer je met elkaar verbonden bent en de ander liefhebt.

Ik denk, dat goed vieren ons vormt naar Gods verhaal. Goed vieren helpt ons - door de Heilige Geest - te zien dat dit Gods werkelijkheid is en dat hij ons vraagt om ons hierin in te passen.

Achtergrondmateriaal:

Tom Wright – New Testament and the People of God

Goheen and Bartholomew – The Drama of Scripture

Chris Wright – The Mission of God

God en elkaar liefhebben (5) - vieren, volgen, vertellen

Op zoek naar een missie voor je kerk? Probeer deze: God en de ander liefhebben. Maar nu de praktijk. Hoe doen we dat als volgelingen van Jezus? Omdat dit één opdracht is en niet twee moeten we niet proberen te zoeken naar activiteiten die of exclusief gericht op God zijn of exclusief gericht op onze naast. Ik stel een verdeling in drie werkwoorden voor:

• Vieren
• Volgen
• Vertellen

Inderdaad, deze werkwoorden komen wat uit de lucht vallen. In komende blogs hoop ik te laten zien, dat ze niet zomaar gekozen zijn en een gezamenlijke achtergrond hebben.

Inderdaad, driemaal een 'v'. Dat maakt het makkelijk om te onthouden. Hoera ;-). In plaats van vertellen had ik eerder verkondigen. Maar, vertellen is net wat meer gewone taal. In plaats van vieren kun je ook vormen gebruiken, dat zal straks bij de uitwerking blijken. Maar vieren is net wat feestelijker.


De uitwerking van deze werkwoorden overlapt gedeeltelijk met de uitwerking boven, binnen en buiten. Maar ze willen geen uitwerking zijn van de drie relaties God, elkaar en de ander. Integendeel, op die driedeling ben ik juist tegen. Elk werkwoord is een uitwerking van beide relaties God en de naaste. Bovendien hoop ik dat deze woorden geen scheiding tussen heilig en profaan veroorzaken (wat bij boven, binnen, buiten wel op de loer ligt).

God en elkaar liefhebben (4) - identiteit en opdracht

Op zoek naar een missie voor je kerk? Het kan een proces van jaren zijn. Maar het kan stukken sneller. Jezus heeft zijn volgelingen al een opdracht gegeven: God en elkaar liefhebben. Of, zo je wilt: God en de ander liefhebben.

Allereerst: dit is één opdracht, niet twee. Dus niet 1) God liefhebben en 2) je naaste liefhebben, maar 1) God en elkaar liefhebben.

Ik ben deze serie blogs begonnen met een anders geformuleerde opdracht, de opdracht God, elkaar en de ander lief te hebben. Daardoor hebben we nu scherp dat deze opdracht, God en de naaste liefhebben, haaks staat op ons gevoel. Deze kortere opdracht legt juist haarfijn uit wat er mis is met ons: we willen de ander niet liefhebben, laat staan onze vijand. Maar dat is nu juist wat Jezus van ons vraagt:

Mat 5:43 Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Je moet je naaste liefhebben en je vijand haten.” 44 En ik zeg jullie: heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen, 45 alleen dan zijn jullie werkelijk kinderen van je Vader in de hemel. Hij laat zijn zon immers opgaan over goede en slechte mensen en laat het regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen. 46 Is het een verdienste als je liefhebt wie jou liefheeft? Doen de tollenaars niet net zo? 47 En als jullie alleen je broeders en zusters vriendelijk bejegenen, wat voor uitzonderlijks doe je dan? Doen de heidenen niet net zo? 48 Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.

Dit is wat God van ons vraagt: God en onze naaste liefhebben, of die naaste nu volksgenoot, geloofsgenoot, vriend of vijand is.

Deze opdracht vertelt niet alleen wat we moeten doen. Ze vertelt ook wie we zijn. In de woorden van Steve Timmis van The Crowded House: “God made us to be lovers: lovers of God and lovers of others.” Ik heb hier nog geen goede Nederlandse vertaling voor. Minnaar klinkt me te gemaakt. Liefhebbers klinkt niet als Nederlands. We are lovers. Dat klinkt, maar blijft Engels. Maar ook zonder goede vertaling is duidelijk, dat deze opdracht ook onze identiteit vastlegt.

Nu komt als vanzelf de vraag: hoe doen we dat? Hoe hebben we God en de ander lief?

P.S. dit is deel vier in een hele serie (hier vind je deel 1, deel 2 en deel 3).

God en elkaar liefhebben (3) - een dreigende dichotomie

Meer dan eens omschrijven kerken zichzelf met behulp van drie relaties: God, elkaar en de ander. Dit is de derde in een serie blogs waarin ik kanttekeningen bij deze drieslag plaats en een alternatief bied (zie hier voor deel 1 en deel 2) .

Als een kerk haar identiteit goed weet vast te leggen, kan een gemeentelid die identiteit ook voor zijn eigen leven gebruiken. Hij/zij is immers deel van het lichaam, lid van Gods huisgezin. De opdracht voor Gods huisgezin geldt ook voor haar leden. Hier laat de verdeling boven, binnen, buiten, vertaald in God, elkaar en de naaste liefhebben een enorme lege ruimte achter.

Wat als je gaat werken? Dat zou een gemeentelid zomaar kunnen overkomen ;-) Is dat dan God liefhebben, of elkaar liefhebben of de naaste liefhebben? En als je naar school gaat? Is dat boven, of binnen of buiten? Kortom: hoe zit het met zes van de zeven dagen van de week? Waar vallen ze onder? Als je deze drie relaties in werkwoorden hebt uitgewerkt die je graag gescheiden van elkaar houdt, dan kom je in de knoei. Is werken evangeliseren? Is school God liefhebben?

Is werken onderdeel van het kerkenwerk? Moet "de kerk" beslissende zeggenschap hebben over jouw schoolkeuze? Nee, maar een gemeenschap van volgelingen van Jezus die haar identiteit beperkt tot kerkelijke activiteiten bevestigt de dichotomie die al leeft in het hart van veel van haar leden. De dichotomie die de wereld verdeelt in heilig en profaan. Bidden en bijbellezen zijn heilig, uitgaan en autorijden zijn dat niet. Een pastoraal gesprek heeft met God te maken, maar boodschappen en televisiekijken niet. Ik vroeg aan een groep jongeren: "Heeft school met God te maken?" "Ja," antwoordde een van hen: "Want ik zit op een christelijk school." De implicatie was natuurlijk, dat als de school niet christelijke was geweest, school niet met hem te maken had. Het is een dichotomie die bevestigt, dat waar het in de kerk over gaat niets met het gewone leven heeft te maken. Maar net zoals er maar een mensheid is, is er ook maar een wereld en een Koninkrijk.

Hier wreekt zich wellicht ook dat we kerk teveel als instituut benaderen. Maar kerk is gemeenschap. Kerk is het huisgezin van God. Kerk, dat zijn de volgelingen van Jezus. En wat vraagt Jezus zijn volgelingen om te doen? Wat is hun opdracht? Pas op het moment dat we die opdracht helder hebben, krijgen we focus op wat een kerk als instituut kan betekenen.

God en elkaar liefhebben (2) - buiten naar binnen is boven

Meer dan eens omschrijven kerken zichzelf met behulp van drie relaties: God, elkaar en de ander. Dit is de tweede in een serie blogs waarin ik kanttekeningen bij deze drieslag plaats en een alternatief bied.

Na de drieslag God, wij en zij nemen kerken vaak een volgende stap, door de de drievoudige relatie uit te breiden. God, wij en zij wordt God, elkaar en de naaste liefhebben. En zo doemen al snel drie clusters van activiteiten op. God liefhebben wordt de kerkdienst en de persoonlijke omgang met God. Elkaar liefhebben wordt alles wat met onderlinge zorg te maken heeft, kringenwerk, jeugdwerk, enzovoorts. De ander liefhebben vertaalt zich in evangelisatie of zorg voor mensen van buiten.

De charme van de drieslag is voor velen, dat activiteiten exclusief aan de relaties eraan gekoppeld kunnen worden. Maar, Jezus ziet juist in de zorg voor de vreemdeling de liefde voor hemzelf terug; Mat 25. Cluster 3 is cluster 1... Nog een voorbeeld: tollenaars en zondaren waren buiten, maar Jezus haalde hen naar binnen, zat met hen aan tafel. Cluster 3 is cluster 2. 

In plaats van God, wij en zij, wordt ook deze drieslag gebruikt: boven, binnen en buiten. Jezus laat juist zien dat buiten vaak binnen is en dat buiten naar binnen halen juist boven is. Dat was het Koninkrijk, dat van boven naar beneden (!) kwam.

Moraal: wanneer je werkt met relaties, probeer activiteiten dan niet exclusief aan relaties te koppelen. 

God en elkaar liefhebben (1) – een relatie teveel

Kerken bezinnen zich op hun identiteit: wie zijn we? Meer dan eens omschrijven ze zichzelf met behulp van drie relaties: God, elkaar en de ander. Deze drieslag is onder meer bekend door Marius Noorloos en zijn werkboek Leven uit de bron.

Ik ga niet in op het werk van Noorloos. Maar in deze serie blogs plaats ik wel kanttekeningen bij de drieslag en bied ik een alternatief.

God, elkaar en de ander. Op het oog een verhelderend onderscheid: God, de gemeente en de mensen buiten de gemeente. Of anders geformuleerd: boven, binnen en buiten. Zo ziet de wereld vanuit het perspectief van de kerk er uit.

Drie relaties: God, wij en zij. Toch is dat een relatie teveel. Iemand vroeg Jezus: “Wie is mijn naaste?” Jezus vertelde het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Vijand helpt volksgenoot. Zijn vraag: “Wie is de naaste geweest?” Jezus geeft maar twee relaties: God en de naaste. Daarmee gaat hij tegen de verwachting van zijn volk in. Het is niet eerst wij en dan zij. Het is niet eigen volk eerst. Het is niet eerst de uitverkorenen en daarna de rest. Er is maar een mensheid. Het is God en wij. Dat is Jezus' antwoord op de opmerking van de man die eerst had verteld, dat er maar een opdracht is: God en de naaste liefhebben. "Ja," zegt Jezus: "Je hebt gelijk. En er is maar een soort naaste, niet twee."

Kortom: er zit iets tegendraads zelfs iets polemisch in Jezus' uitleg en juist dat mist in de drievoudige relatie God, elkaar en de ander. Dat is teveel wij en zij. Het is te braaf, te conformistisch. Jezus is juist gekomen om menselijke tegenstellingen; man-vrouw, arm-rijk, blank-zwart, hoogopgeleid-ongeletterd, Nederlander-Turk te verzoenen. In onze tijd van scheiding is het belangrijk om op dat tegendraadse nadruk op te leggen.

Maar er zijn toch christenen en niet christenen? Inderdaad, en een van de belangrijkste kenmerken van een christen is nu juist, dat hij/zij erkent dat er maar een Heer en een mensheid is. Een kenmerk van een christen is, dat hij erkent dat er geen aanziens des persoons bij God is. Een volgeling van Jezus moet zelfs zijn vijanden liefhebben. Kortom, ik zou bijna zeggen, kenmerkend voor een christen is dat hij weerstand voelt tegen die verdeling God, wij en zij.

P.S. Jezus' uitleg is ook in de lijn met het oorspronkelijke gebod; zie Lev 19:18Lev 19:34 en zeker Lev 19:34.

Lees hier alle blogs over dit onderwerp: http://eenkleineprofeet.blogspot.nl/2010/06/god-en-elkaar-liefhebben-10.html