Boersma ziet Gods gastvrijheid in het kruis

Volgens Scot McKnight is dit het beste recente boek over het onderwerp. Op de achterflap staan aanbevelingen van Kevin Vanhoozer, Miroslav Volf, Stanley Hauerwas en James K.A. Smith. Het was Christianity Today book of the year in 2005 in de categorie Theology/Ethics.

Dan weet je dat het een theologisch boek is, dat interessant is. Ik schafte het aan vanwege de aanbeveling van McKnight, en vanwege het onderwerp: verzoening.

Boersma,notabene een Nederlander, in Utrecht gepromoveerd, gaat in Violence, hospitality and the cross in gesprek met allerlei mensen die hebben nagedacht over wat er aan het kruis is gebeurd. Boersma grijpt terug op de "recapitulatie" van de kerkvaders. Hij gebruikt de metafoor van de gastvrijheid.

It is in the cross perhaps more than anywhere else, that we see the (cruciform) face of the divine host: the true love of God.

En vorige jaar had ik zelf al het vermoeden dat juist gastvrijheid een geweldige mogelijkheid biedt om aan mensen het kruis uit te leggen, en meer dat gastvrijheid het verhaal van de bijbel bijna van begin tot einde kan dragen.

We leven in de dagen voor Goede Vrijdag en Pasen. Ik heb de indruk, dat we de laatste jaren in de kerk, beter woorden weten te vinden voor Pasen dan voor Goede Vrijdag. Vooral Tom Wright lijkt er bijna eigenhandig voor te zorgen, dat Pasen prominent op de agenda staat. En dat is goed. Maar Goede Vrijdag - waarom moest Jezus sterven? Ik hoor de vraag zelfs maar weinig gesteld. En als ze al gesteld wordt, dan hoor ik vaak wel goede antwoorden, maar op het oog nogal obligaat. Daarom ga ik de komende tijd aan de slag, zowel met McKnight's - A community called atonement als met Boersma's boek.

PS Het ND en Boekencentrum zijn ook bezig om gastvrijheid te promoten.

Wie redt de wereld?

Hoe moeten we leven als volgelingen van Jezus? Wat moeten we doen? Daniel de Wolf is bezig met een interessante serie blogs over radicaal discipelschap. Supermaver merkt op in een comment: ik heb al een keer zo hard gelopen dat ik helemaal opbrandde. In al ons denken en schrijven over radicaliteit ligt dus een risico opgesloten: grenzenloos geven.

Miroslav Volf schrijft in Onbelast - Geven en vergeven in een genadeloze cultuur, het volgende over geven:

Geven zoals God geeft, dat is niet niks. Kunnen we dat wel? Het lijkt nog minder haalbaar dan voortdurend te geven aan iedereen die hulp nodig heeft.

Gotthold E. Lessing heeft een toneelstuk geschreven dat zich afspeelt in het Jeruzalem van de twaalfde eeuw, tijdens de kruistochten, met als titel Nathan de Wijze. Daarin vindt een dialoog plaats tussen Nathan, een wijze en vrijgevige Jood, en Al-Hafi, een islamitisch geestelijke en schatbewaarder van de sultan Saladin, de moslimbeheerser van Jeruzalem. Saladin haat het als mensen moeten bedelen. Zijn haat gaat zo diep, dat 'hij zich ten doel stelde ze [de bedelaars] uit te roeien, ook al moest hij zelf bedelaar worden.' Toen zijn schatkist leeg was vanwege zijn ontzaglijke vrijgevigheid, stuurde Saladin Al-Hafi naar Nathan om geld te lenen. Tijdens het gesprek klaagt de schatbewaarder bij Nathan over het idiote gedrag van Saladin. 'Is het geen dwaasheid om de vriendelijkheid van God te imiteren, die zichzelf zonder vooroordeel uitstort over het goede en het kwade, de steppe en de woestijn, in zonneschijn en regen, en tegelijkertijd niet altijd Gods gevulde hand te hebben? Wel? Is dat geen arrogantie?' Zelfs voor een steenrijke sultan is het dwaas en arrogant te willen geven zoals God geeft.

Wij zijn God niet, dus is het logisch, dat we anders moeten geven dan God. God is, in de eerste plaats, de eerste gever.

Dat sluit direct aan bij wat Supermaver nog meer schrijft in dezelfde comment: Het Koninkrijk is de verantwoordelijkheid van de Koning. Tim Keller zou zeggen: Wanneer je wilt geven zoals God geeft, maak je je schuldig aan de overtreding van het eerste gebod. Want er is al een Messias en jij bent het niet.

Met Kerst vieren we de komst van de Redder van de wereld. En let op: hij heeft de wereld al gered. Die kennis maakt mij zeker niet passief maar behoedt me voor radeloosheid.

Bevrijd van de mobiele economie

Kopenhagen is niet echt een succes geworden. Maar hoe gaan we zelf om met het klimaat?

Ik vind het voor mezelf altijd bevreemdend om in de auto te stappen om een preekbeurt te verzorgen over gerechtigheid. Door de week reis ik waar dat kan per trein of probeer te poolen. Ook dat lukt niet altijd. Ik besef, dat doordat ik van huis werk ik in een bevoorrechte positie ben - ik heb geen woon-werk kilometers. Hoe ben je als vertegenwoordiger, als manager over diverse locaties, als forens met een niet of nauwelijks door OV te bereiken werkplek volgeling van Jezus op klimaatgebied? En, hoe zorg je ervoor als klimaatbewust mens, dat je niet door dat bewustzijn juist een grotere mondiale voetstap zet door actief te zijn in Kopenhagen, etc.

Zou het kunnen dat onze economie een structuur kent die inherent grote mobiliteit van mensen vraagt? Moet het evangelie dan niet (optie 1) meer zijn dan "een beperking van de schade" en daarbij een nieuwe levensstijl bieden? Of moet het evangelie (optie 2) een belofte inhouden, waarbij we voor nu proberen maat te houden?

Van nature ben ik geneigd voor optie 1. Opmerkelijk genoeg kiest de bevrijdingstheoloog Segundo in zijn uitleg van Paulus omtrent slavernij voor optie 2 (als ik hem tenminste goed begrijp):

Paul calculates the energy costs entailed in various social situations. With respect to the institution of slavery – a form of being dominated by Sin – Paul realizes that he, and the Christian slaves, are faced with a limited option, a problem of efficacy, an energy calculus; if the preoccupation of the slave is to win civil liberation, and the slave invests all his or her energy in doing that, Paul thinks that the cost is too high. So Paul makes a choice, a choice which, of course, has its limitations; that is, Paul opts to humanize the slave from within. In the circumstances that he faces, he postpones commitment to the concrete socio-political cause of liberating slaves. But this does not paralyze him, for faith sees what we ourselves cannot see... (David Bosch, Transforming Mission, pag. 445v)

Vervang in bovenstaand citaat slavernij door klimaat en wat komt er dan uit? Ik denk, dat er iets scherpers uitkomt, dan “maat houden,” maar ik vermoed geen CO2 neutrale levensstijl. Ik vind deze lezing van Segundo ook voor onze situatie te overwegen. Allereerst omdat Segundo dit schrijft na zo'n 20 jaar bevrijdingstheologie - hier zit dus wijsheid in opgesloten. Vervolgens ook, omdat als onze economie inherent mobiliteit vraagt, we niet alleen de verantwoordelijkheid bij het individu kunnen leggen. We zitten namelijk "opgesloten" in een systeem. Goede theologie legt allereerst daar de vinger op, wijst op de bevrijding en geeft aanwijzingen hoe we op weg naar het Koninkrijk kunnen leven. Dit is geen escapisme, maar evangelisch realisme.

Eenzelfde houding lees ik bij Miroslav Volf in Exclusion and Embrace, pag. 28, waar hij schrijft over de verschillen tussen de “culture of endurance”, “culture of hope” en “wisdom of the cross”. De eerste is volgens hem premodern, de tweede modern, de laatste legt de hoop bij het kruis en de opstanding van Jezus.

Onbelast

De praktijken van de leiders worden de leidende praktijken.
De idealen van de machthebbers worden de machthebbende idealen.
De levensstijl van de koningen wordt de koninklijke levensstijl.

En zo vormen daders slachtoffers en dictators revolutionairen naar hun beeld. De gemartelde van vandaag is de beul van morgen. Dichterbij: zo denken wij dat het leven van filmsterren, miljonairs, en topmanagers het goede leven vertegenwoordigd. En wat is de uitweg?

Elk jaar ontdek ik een of twee schrijvers die boeken schrijven die me echt raken. De afgelopen twee jaar Tom Wright. Dit jaar Miroslav Volf. De zinnen waarmee ik deze blog begon zijn afkomstig uit Exclusion & Embrace. Een boek waarin Miroslav in gesprek is met moderne en postmoderne sprekers over onderwerpen als waarheid, macht en gerechtigheid, over identiteit, vergeving en verzoening. Super.

Eenvoudiger toegankelijk is Onbelast. Geen tijd? Luister in trein, bus of auto eens naar deze lezing (alleen al de eerste vijf minuten na het gebed en de intro zijn de moeite waard).

Miroslav Volf en vergeving

Kort na de Tweede Wereldoorlog zat zijn vader gevangen in een kamp van de Serven. Zijn broertje overleed door slordigheid van zijn tante en een Servische soldaat. Zijn ouders kozen voor vergeving. Zelf werd hij maandenlang gevolgd, bespioneerd en uiteindelijk onder grote druk ondervraagd omdat hij getrouwd was met een Amerikaanse. Wanneer de Kroatische theoloog Miroslav Volf spreekt over vergeving, ga ik luisteren.

Het filmpje hieronder is sober geschoten, maar “packed” en maakt deel uit van een hele serie over vergeving en wereldbeschouwing, waarin onder meer een rabbijn en een imam aan het woord komen over dit onderwerp.

Van Volf verschenen eindelijk twee boeken in het Nederlands: Onbelast en Een nieuw verleden. Ik ben erg enthousiast over Miroslav. In een latere blog meer over deze man en deze boeken.

Hoeveel nationaliteiten heeft Maassluis?

Gisteren was ik op bezoek bij de burgemeester van Maassluis. Hij had een overleg georganiseerd waarbij hij kerken en moskeeën had uitgenodigd. Interessant om allerlei redenen. Alleen al om dit feitje. Weet je hoeveel nationaliteiten Maassluis kent? 20, nee. 40, nee. 97! Misschien zijn er van sommige nationaliteiten maar 1 of 2 mensen, maar toch. Ongelofelijk. En dat op net iets meer dan 30.000 inwoners!

Ik dacht meteen: zou een internationale kerk dan toch een optie zijn voor de eerste stad aan de Nieuwe Waterweg? In een tijd waarin mensen hun identiteit meer en meer zoeken in hun afkomst en vaak juist daardoor van elkaar vervreemden is een internationale kerk een teken van het Gods Koninkrijk dat mensen door Jezus met elkaar verzoent en bij een brengt.

Ik ben benieuwd wat Miroslav Volf hier over schrijft in Exclusion and Embrace. Volf is een Kroaat. De oorlog en de ethnische zuiveringen in zijn geboorteland zijn hem dus niet vreemd. "Kun jij een Servier omhelzen?" vroeg Moltmann hem. Kijk, dat zijn nog eens vragen. Ik las zojuist zijn Free of Charge, binnenkort uitgegeven als Onbelast bij Wever. Superboek.